„Prócz Instrukcji Katarzyna II wydała regulamin dla komisji, instrukcję dla generałprokuratora ustalającą jego uprawnienia w stosunku do komisji, a wreszcie (w kwietniu 1768 r.) wskazówki dla komisji układającej projekt nowego kodeksu.
Komisja w pełnym składzie i w trzech podkomisjach pracowała półtora roku (203 posiedzenia).
Prace komisji obejmowały głównie dyskusją nad instrukcjami deputatów. Szlachta w swych instrukcjach domagała się rozszerzenia swych praw stanowych w szozególmosci przyznania jej wyłącznego prawa posiadania ziemi i chłopów pańszczyźnianych, rozszerzenia wpływu szlachty w organach lokalnych, zorganizowania samorządu szlacheckiego, przyznania szlachcie większych swobód w zakresie handlu i przemysłu. Instrukcje kupiectwa dotyczyły żądań przyznania wyłączności prawa zajmowania się handlem, rzemiosłem i przemysłem. Chłopi państwowi domagali się w swych instrukcjach zmniejszenia danin i powinności.
Katarzyna nie pragnęła bynajmniej pozytywnego wyniku prac komisji. Cel, do jakiego dążyła Katarzyna II przez zwołanie ko
304 misji o tak szerokim składzie, mianowicie — jak wspominaliśmy — zdobycie sobie popularności w kraju, został osiągnięty. Dzięki zaś Instrukcji, która została przetłumaczona na osiem języków, Katarzyna II uzyskała w opinii postępowych kół zachodniej Europy rozgłos jako postępowa monarchini. Faktycznie jednak wprowadzenie w życie, choćby nawet w części, zasad zawartych w Instrukcji sprzeciwiało się interesom absolutnej władzy. Poza tym wysunięte na posiedzeniach komisji skromne postulaty nielicznych postępowych jednostek spośród szlachty (G. Korobina, J. Kozielskiego) domagających się nieznacznej poprawy położenia chłopów, wywołały niezadowolenie szlachty, której interesy reprezentowała Katarzyna II. Dlatego też Katarzyna skorzystała z wybuchu wojny z Turcją, by z końcem 1768 r. odroczyć posiedzenia komisji na czas nieograniczony i więcej jej już nigdy nie zwołać. Niektóre podkomisje pracowały jeszcze do 1774 r.“(14)